Organizacja stanowiska pracy zgodnie z zasadami BHP

Prawidłowa organizacja stanowiska pracy zgodnie z zasadami BHP ma bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo pracownika, jego komfort oraz sposób wykonywania codziennych obowiązków. Nie ogranicza się przy tym do ustawienia biurka, maszyny czy narzędzi. Stanowisko powinno być dostosowane do charakteru wykonywanej pracy, występujących zagrożeń, wykorzystywanego wyposażenia oraz możliwości psychofizycznych osoby wykonującej zadania.

Obowiązek zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy spoczywa na pracodawcy. Z kolei osoby kierujące pracownikami mają obowiązek organizować stanowiska pracy zgodnie z przepisami i zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy.

Dobrze zaprojektowane stanowisko pozwala ograniczyć ryzyko wypadków, nadmiernego obciążenia organizmu oraz narażenia na czynniki szkodliwe. W praktyce jego organizację należy więc traktować jako element całego systemu bezpieczeństwa w przedsiębiorstwie.

Czym jest stanowisko pracy?

Stanowisko pracy to przestrzeń wraz z wyposażeniem, w której pracownik lub grupa pracowników wykonuje określone zadania. Może być to zarówno biurko z komputerem, stanowisko operatora maszyny, miejsce kompletacji produktów w magazynie, stanowisko spawalnicze, laboratoryjne czy serwisowe.

Państwowa Inspekcja Pracy wskazuje, że stanowisko powinno być urządzone odpowiednio do rodzaju wykonywanych czynności oraz psychofizycznych właściwości pracowników. Należy również zapewnić odpowiednią przestrzeń umożliwiającą swobodne i bezpieczne wykonywanie pracy z uwzględnieniem zasad ergonomii.

Nie istnieje zatem jeden uniwersalny model prawidłowego stanowiska. Inne wymagania będą dotyczyć pracownika administracyjnego, inne operatora linii produkcyjnej, a jeszcze inne osoby wykonującej prace techniczne lub pracującej z substancjami niebezpiecznymi.

Kto odpowiada za prawidłową organizację stanowiska pracy?

Odpowiedzialność za zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy ponosi pracodawca. Powierzenie części obowiązków pracownikowi służby BHP albo zewnętrznemu specjaliście nie zwalnia pracodawcy z odpowiedzialności za stan bezpieczeństwa w zakładzie.

Istotne obowiązki spoczywają również na osobach kierujących pracownikami. Powinny one między innymi:

• organizować stanowiska zgodnie z przepisami i zasadami BHP,
• dbać o prawidłowe stosowanie środków ochrony indywidualnej,
• organizować pracę w sposób ograniczający zagrożenie wypadkami i chorobami zawodowymi,
• dbać o stan pomieszczeń oraz wyposażenia technicznego,
• egzekwować przestrzeganie zasad bezpieczeństwa.

Oznacza to, że organizacja stanowiska nie jest jednorazową czynnością wykonywaną przed rozpoczęciem działalności. Warunki powinny być kontrolowane i dostosowywane między innymi po zmianie procesu technologicznego, wyposażenia, sposobu wykonywania pracy czy pojawieniu się nowych zagrożeń.

Jak prawidłowo zorganizować stanowisko pracy?

Organizację należy rozpocząć od określenia, jakie czynności będą wykonywane na danym stanowisku i jakie zagrożenia mogą im towarzyszyć. Dopiero na tej podstawie można odpowiednio dobrać wyposażenie, rozmieszczenie urządzeń, zabezpieczenia i środki ochrony.

Odpowiednia przestrzeń do wykonywania pracy

Pracownik musi mieć wystarczającą ilość miejsca, aby wykonywać swoje zadania bez wymuszania niebezpiecznych ruchów, przeciskania się pomiędzy urządzeniami lub wchodzenia w strefy zagrożenia.

Szczególne znaczenie ma to w zakładach produkcyjnych i magazynach, gdzie na stosunkowo niewielkiej powierzchni mogą znajdować się maszyny, regały, instalacje, ciągi komunikacyjne oraz poruszające się środki transportu wewnętrznego.

Droga prowadząca do stanowiska powinna być bezpieczna i umożliwiać swobodny dostęp. PIP wskazuje również wymagania dotyczące przejść pomiędzy maszynami i innymi urządzeniami, które należy uwzględnić podczas projektowania przestrzeni roboczej.

Ergonomia stanowiska pracy

Ergonomia polega na dostosowaniu warunków pracy do możliwości człowieka, a nie wyłącznie na wymaganiu od pracownika dopasowania się do istniejącego wyposażenia.

W zależności od rodzaju stanowiska należy zwrócić uwagę między innymi na:

• pozycję ciała podczas wykonywania pracy,
• wysokość powierzchni roboczej,
• możliwość wygodnego sięgania po narzędzia i materiały,
• ograniczenie konieczności długotrwałego pochylania lub skręcania tułowia,
• powtarzalność wykonywanych ruchów,
• obciążenie kończyn i kręgosłupa,
• rozmieszczenie elementów sterujących.

Ergonomia ma znaczenie zarówno w pracy fizycznej, jak i biurowej. W przypadku stanowisk wyposażonych w monitory ekranowe obowiązują ponadto szczegółowe wymagania dotyczące organizacji oraz wyposażenia stanowiska pracy.

Bezpieczne rozmieszczenie maszyn i urządzeń

W zakładach produkcyjnych jednym z najważniejszych elementów organizacji stanowiska jest rozmieszczenie maszyn.

Kodeks pracy wymaga, aby stosowane maszyny i urządzenia techniczne zapewniały bezpieczne i higieniczne warunki pracy oraz uwzględniały zasady ergonomii. Powinny chronić pracowników między innymi przed urazami, porażeniem prądem, nadmiernym hałasem, drganiami i innymi niebezpiecznymi czynnikami środowiska pracy.

Podczas instalowania urządzenia należy zwrócić uwagę na:

• przestrzeń potrzebną do jego bezpiecznej obsługi,
• dostęp do elementów sterujących,
• możliwość przeprowadzania konserwacji i serwisowania,
• zabezpieczenie ruchomych części,
• oddzielenie pracownika od stref niebezpiecznych,
• bezpieczne doprowadzanie i odprowadzanie materiałów oraz energii,
• możliwość szybkiego zatrzymania urządzenia w sytuacji awaryjnej.

Montaż i użytkowanie maszyny powinny również uwzględniać zalecenia zawarte w jej dokumentacji technicznej.

Czynniki szkodliwe i niebezpieczne na stanowisku

Organizacja miejsca pracy powinna uwzględniać wszystkie czynniki występujące podczas wykonywania obowiązków zawodowych.

W zależności od branży mogą to być między innymi:

• hałas,
• pyły,
• drgania mechaniczne,
• substancje chemiczne,
• wysokie lub niskie temperatury,
• promieniowanie,
• ruchome części maszyn,
• energia elektryczna,
• ostre elementy,
• możliwość upadku z wysokości.

Nie wszystkie zagrożenia można całkowicie wyeliminować. Jeżeli jest to niemożliwe, należy ograniczyć poziom narażenia poprzez odpowiednią organizację pracy oraz zastosowanie właściwych zabezpieczeń.

W pierwszej kolejności znaczenie mają rozwiązania eliminujące lub ograniczające zagrożenie u źródła oraz środki ochrony zbiorowej. Środki ochrony indywidualnej stosuje się odpowiednio do charakteru zagrożeń występujących na stanowisku.

Porządek na stanowisku pracy również jest elementem BHP

Nawet prawidłowo zaprojektowane stanowisko może z czasem stać się niebezpieczne, jeśli nie jest właściwie użytkowane.

Pozostawione na przejściu przewody, narzędzia, odpady produkcyjne, rozlane substancje lub nieprawidłowo składowane materiały mogą prowadzić do potknięć, upadków i innych zdarzeń wypadkowych.

Dlatego w codziennej organizacji pracy należy zadbać o:

• zachowanie drożności przejść,
• wyznaczenie miejsc przechowywania narzędzi,
• regularne usuwanie odpadów,
• właściwe składowanie materiałów,
• zabezpieczenie przewodów i instalacji,
• usuwanie rozlanych cieczy i innych zanieczyszczeń,
• utrzymywanie wyposażenia w odpowiednim stanie technicznym.

Porządek nie powinien być traktowany wyłącznie jako kwestia estetyczna. Jest częścią profilaktyki wypadkowej.

Oświetlenie i warunki środowiska pracy

Na bezpieczeństwo i komfort pracy wpływa również otoczenie stanowiska. Należy zapewnić warunki odpowiednie do charakteru wykonywanych czynności.

Znaczenie mogą mieć między innymi:

• oświetlenie,
• temperatura,
• wentylacja,
• wilgotność,
• hałas,
• jakość powietrza.

Niewłaściwe warunki mogą powodować nie tylko dyskomfort. Mogą zwiększać zmęczenie, pogarszać koncentrację i pośrednio podnosić prawdopodobieństwo popełnienia błędu podczas wykonywania pracy.

W przypadku występowania określonych czynników szkodliwych konieczna może być ich identyfikacja i przeprowadzenie odpowiednich badań lub pomiarów.

Środki ochrony indywidualnej na stanowisku

Jeżeli rodzaj wykonywanej pracy wymaga stosowania środków ochrony indywidualnej, powinny być one dobrane do występującego zagrożenia i używane zgodnie z przeznaczeniem.

W zależności od stanowiska mogą to być między innymi:

• hełmy ochronne,
• okulary i gogle,
• rękawice,
• ochronniki słuchu,
• półmaski lub maski,
• odzież ochronna,
• obuwie ochronne,
• wyposażenie chroniące przed upadkiem z wysokości.

Samo wydanie pracownikowi środków ochronnych nie wystarcza. Osoby kierujące pracownikami mają obowiązek dbać o ich sprawność oraz prawidłowe stosowanie.

Instrukcje i przygotowanie pracownika

Bezpieczne stanowisko to nie tylko wyposażenie techniczne. Pracownik musi wiedzieć, jak prawidłowo wykonywać swoje obowiązki oraz jak reagować na sytuacje niebezpieczne.

Przed rozpoczęciem pracy powinien znać między innymi:

• zasady obsługi wykorzystywanego wyposażenia,
• zagrożenia związane z wykonywanymi czynnościami,
• stosowane zabezpieczenia,
• zasady używania środków ochrony,
• procedury obowiązujące w razie awarii lub zagrożenia.

Instrukcje powinny odpowiadać rzeczywistym warunkom panującym na stanowisku. Dokument, który istnieje wyłącznie formalnie i nie odpowiada sposobowi wykonywania pracy, nie zapewnia odpowiedniego poziomu bezpieczeństwa.

Czy stanowisko pracy trzeba ponownie oceniać po zmianach?

Tak. Warunki bezpieczeństwa nie są niezmienne.

Ponownej weryfikacji stanowiska warto dokonać przede wszystkim wtedy, gdy:

• wprowadzono nową maszynę lub urządzenie,
• zmieniono technologię produkcji,
• zmienił się sposób wykonywania pracy,
• zastosowano nowe materiały lub substancje,
• przebudowano pomieszczenie,
• zmieniła się organizacja ruchu wewnętrznego,
• wystąpił wypadek albo zdarzenie potencjalnie wypadkowe,
• stwierdzono nowe zagrożenie.

Takie podejście pozwala reagować na rzeczywiste zmiany zachodzące w przedsiębiorstwie zamiast traktować BHP jako jednorazowy obowiązek dokumentacyjny.

Najczęstsze błędy w organizacji stanowisk pracy

Problemy często wynikają nie z braku jakichkolwiek zabezpieczeń, lecz z niedostosowania ich do rzeczywistych warunków.

Do typowych błędów należą:

• zbyt mała przestrzeń robocza,
• zastawione przejścia,
• przypadkowe rozmieszczenie narzędzi,
• brak osłon elementów ruchomych,
• niewłaściwa pozycja ciała podczas pracy,
• niedostosowana wysokość powierzchni roboczej,
• niewystarczające oświetlenie,
• brak właściwego oznakowania,
• nieprawidłowe składowanie materiałów,
• stosowanie niesprawnych środków ochronnych,
• brak aktualnych instrukcji,
• nieuwzględnianie zmian w procesie produkcyjnym.

Część takich problemów można zauważyć podczas zwykłego przeglądu stanowiska. Inne wymagają szerszej analizy warunków pracy i identyfikacji występujących zagrożeń.

Organizacja stanowiska pracy zgodnie z BHP – podsumowanie

Prawidłowo zorganizowane stanowisko pracy to przestrzeń dostosowana do wykonywanych zadań, pracownika oraz występujących zagrożeń, wyposażona w odpowiednie urządzenia i zabezpieczenia oraz umożliwiająca wykonywanie obowiązków w sposób bezpieczny i ergonomiczny.

Organizacja stanowiska zgodnie z zasadami BHP wymaga spojrzenia jednocześnie na człowieka, wyposażenie, przestrzeń oraz środowisko pracy. Należy uwzględnić ergonomię, dostęp do stanowiska, rozmieszczenie maszyn, czynniki szkodliwe, środki ochronne, instrukcje oraz sposób wykonywania poszczególnych czynności.

Co istotne, zapewnienie bezpieczeństwa nie kończy się w momencie uruchomienia stanowiska. Warunki pracy powinny być regularnie obserwowane i dostosowywane do zmian zachodzących w przedsiębiorstwie. Dzięki temu możliwe jest ograniczenie ryzyka wypadków i narażenia zawodowego, a jednocześnie stworzenie środowiska umożliwiającego bezpieczne i sprawne wykonywanie pracy.

biuro@safemeesh.pl

+48 503-195-997

Website created in white label responsive website builder WebWave.